RTÜK araştırması: Gençlerin yüzde 80'i ailesinden sosyal medya hesabını gizliyor

TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu, AKP İstanbul Milletvekili Pervin Tuba Durgut başkanlığında toplandı. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Başkanı Mehmet Daniş, RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Başkan Yardımcısı Abdulkerim Gün'ün katılımıyla gerçekleşen toplantıda, çocukların ve gençlerin medya kullanım alışkanlıklarına ilişkin çarpıcı veriler paylaşıldı.

Toplantının açılışında Çekmeköy'de 17 yaşındaki öğrencisi tarafından öldürülen öğretmen Fatma Nur Çelik'i anan Komisyon Başkanı Durgut, "Artık karşımızda sadece suça sürüklenen bir çocuk yoktur. Kamu vicdanı ve benzer eylemlerin ortaya çıkmaması için caydırıcı önlemler alınmalıdır" diyerek durumun toplumsal bir alarm seviyesine ulaştığını vurguladı. Üç aylık çalışma süresini 10 Mart'ta tamamlayacak olan komisyon için ek süre talep edileceği de belirtildi.

Televizyon izleme süreleri dramatik şekilde düştü​

Komisyonda güncel saha verilerini milletvekilleriyle paylaşan RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler, Türkiye genelinde 26 ilde, 15-21 yaş arasındaki 7 bin 500 genç ile yapılan geniş çaplı araştırmanın sonuçlarını açıkladı. Verilere göre gençlerin televizyon izleme alışkanlıklarında dramatik bir düşüş yaşanıyor. 2018 yılında günlük 2 saat 51 dakika olan televizyon izleme süresi, 2022'de 1 saat 40 dakikaya, 2025'te ise 40 dakikanın altına kadar gerilemiş durumda.

Buna karşılık dijitalleşmenin hızla arttığına dikkat çeken Güler, gençlerin yüzde 90'ının "sosyal medyayı en az bir kere kullanırım" dediğini, her 10 gençten 6'sının ise dijital platformlara aboneliği bulunduğunu aktardı. Gençlerin günlük sosyal medya kullanım süresi ise yaklaşık 3,5 saati buluyor.

Ailelerin bilmediği "gizli" hesaplar​

Araştırmanın en dikkat çeken ve alarm veren bulgusu ise gençlerin sosyal medya hesaplarının gizliliği üzerine oldu. Gençlerin yüzde 90'ının sosyal medya hesabı bulunduğunu belirten Güler, şu çarpıcı veriyi komisyonla paylaştı:

"Ama en çarpıcı sonuç maalesef şurada; ailelerinin bilmediği hesabı olanların oranı yüzde 82. Kendi bir hesapları var, bunun yanında ailelerinin bilmedikleri bir hesapları var. Bu açıdan da baktığımızda ailelerin buradaki kontrol mekanizmalarının bir nevi kendi bildikleri hesaplar üzerinden ilerlediği ama bilinmeyen hesaplar üzerinden gençlerin sosyal medyayı kullanmaya devam ettikleri ortaya çıkmakta."

Gençler de "sosyal medyada yaş sınırı olmalı" diyor​

Araştırmanın bir diğer önemli ayağı ise dijital okuryazarlık ve yaş sınırına yönelik oldu. Gençlerin yüzde 57'sinin dijital okuryazarlık seviyesinin yüksek olduğunu, ancak yüzde 43'lük kesimin orta veya düşük seviyede kaldığını belirten Güler, bu durumun bir "dijital öz savunma mekanizması" eksikliği yarattığını ifade etti.

Gençlere yöneltilen "Sosyal medyada bir yaş sınırı olmalı mı?" sorusuna yüzde 88 oranında "Evet olmalı" yanıtı verilirken, ideal yaş sınırının ortalama "16" olarak belirlendiği aktarıldı. Güler, dünyadaki uygulamaların da 15-16 yaş bandında olduğunu ve Türkiye'de de bu yönde çalışmaların sürdüğünü söyledi.

"Görüntülü uygulamaların yüzde yüzü resmen Onlyfans oldu"​

İnternetteki hukuka aykırı içeriklerle mücadele konusunda komisyonu bilgilendiren BTK Başkan Yardımcısı Abdulkerim Gün ise ihbar merkezine gelen şikayetlerin büyük çoğunluğunun çocukların cinsel istismarı ile yasadışı bahis ve kumar üzerine olduğunu belirtti.

Milletvekillerinin sosyal medya ve tehdit içeriklerine yönelik sorularını yanıtlayan Gün, mevcut durumun vahametini şu sözlerle özetledi:

"Şu an mevcut uygulamaların hepsi Onlyfans diyebiliriz. Yanlış hatırlamıyorsam 30'dan fazla bu tarz uygulama kapatıldı. Türkiye ve dünya örneğinin burada farkı yok ama görüntülü görüşme uygulamalarının yüzde yüzü diyebilirim artık resmen bir Onlyfans olmuş durumda. Bizim burada BTK olarak resen bir yetkimiz yok ama emniyetle koordineli olarak tespit edip erişim engeli kararı çıkıyor."

Gündüz kuşağı ve şiddet haberlerine yapay zeka denetimi​

Toplantıda söz alan İYİ Parti Tekirdağ Milletvekili Selcan Taşçı, ekranlardaki yozlaşmaya ve siyasetçilerin bu içeriklere yaklaşımına tepki gösterdi. Milletvekillerinin soruları üzerine haber bültenlerindeki ve gündüz kuşağı programlarındaki şiddet içeriklerine değinen RTÜK Başkan Yardımcısı Güler, haberlerde etik bir rehber oluşturmak için gazetecilerle çalışmalara başladıklarını duyurdu. Güler ayrıca, canlı yayınlanan gündüz kuşağı programlarındaki anlık şiddet sahnelerini tespit edip denetlemek amacıyla yapay zeka teknolojisini devreye sokacaklarını açıkladı. (ANKA)