Dünyayı sarsan nüfus krizi! Dijital platformlar aileyi vurdu

Dünya genelinde doğurganlık oranları son on yılda beklenmedik bir hızla düşüş gösteriyor. Financial Times'ın kapsamlı araştırması, bu düşüşün temelinde ekonomik nedenlerden çok akıllı telefonlar ve sosyal medya platformları yattığını ortaya koydu. Dijital cihazların gençlerin yüz yüze sosyalleşme alışkanlıklarını kökten değiştirerek aile kurma eğilimini azalttığı tespit edildi.​

195 ülkenin üçte ikisinde kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı, nüfusun istikrarlı kalması için gereken 2,1 seviyesinin altına indi. 66 ülkede bu oran bire daha yakın, bazı ülkelerde ise doğurganlık oranı 0'a yaklaştı. Financial Times'ın analizine göre düşüşün hem hızı hem de yaygınlığı tüm tahminleri aşıyor.

Güney Kore örneği bu durumun çarpıcı bir göstergesi. Birleşmiş Milletler (BM), 5 yıl önce ülkede 2023 yılında 350 bin doğum yapılacağını öngörmüştü. İngiltere'de 2023'te 230 bin bebek dünyaya geldi; bu oran, tahminlerin yüzde 50'ye yakın oranda yanıldığı anlamına geliyor. Yüksek ve orta gelirli ülkeler yarım yüzyılı aşkın süredir nüfus düşüşüyle mücadele ederken, son 10 yılda bu olgu belirgin şekilde hız kazandı.

DÜŞÜŞÜN BOYUTU TAHMİNLERİ AŞTI

Bugün dünyanın neredeyse tamamı bu durumdan etkileniyor. Yakın zamana kadar ultra düşük ve hızla düşen doğurganlık oranları öncelikle zengin ülkelerin sorunu olarak görülürken, artık birçok gelişmekte olan ülke çok daha zengin ülkelerden daha düşük doğurganlık seviyelerine sahip. 2023’te Meksika’nın doğum oranı ilk kez ABD’nin altına indi. Bunu Brezilya, Tunus, İran ve Sri Lanka izledi. Alt ve orta gelirli ülkeler artık zenginleşmeden yaşlanıyor.

Nüfusun yaşlanması iş gücünü daraltıyor, verimlilik ve yaşam standartlarındaki büyümeyi yavaşlatıyor. Japonya’nın 1990’lardan bu yana süren durgunluğu neredeyse tamamen düşük doğum oranlarının çalışma çağındaki nüfusu küçültmesiyle açıklanıyor. Emeklilik ve bakım harcamalarından kaynaklanan mali baskı, altyapı yatırımlarını da engelliyor.

Pennsylvania Üniversitesi’nden Profesör Jesús Fernández-Villaverde, “Doğurganlıktaki düşüş çağımızın en büyük sorunu. Diğer her şey bunun bir sonucu” değerlendirmesinde bulundu.

HEDEFLERLE SONUÇLAR ARASINDAKİ UÇURUM BÜYÜYOR

Doğum oranları çoğu zaman insanların arzularına rağmen çöküyor. Genç erkekler ve kadınlar hala ortalama 2 çocuk istediklerini söylüyor. Ancak modern yaşam tarzlarıyla ilgili sürtüşmeler ve hayal kırıklıkları nedeniyle hedeflerle sonuçlar arasında bir “doğurganlık farkı” oluşuyor. Önceki on yıllarda dünya doğurganlık oranı çiftlerin daha az çocuk yapması nedeniyle düşerken, şimdi ana neden daha az çiftin olması.

Demograf Stephen Shaw’ın öncü çalışması, ABD ve çoğu yüksek gelirli ülkede annelerin doğurduğu çocuk sayısının istikrarlı olduğunu hatta arttığını gösteriyor. Ancak hiç çocuk sahibi olmayan kadınların oranı son 15 yılda sert bir düşüş kaydetti. Bu eğilimle ilgili kalıplar genellikle kariyerini çocuklarının önüne koyan kadınları veya bol harcanabilir gelire rağmen çocuk sahibi olmayı tercih etmeyen çiftleri akla getiriyor. Oysa düşüş, en az eğitime ve en düşük gelire sahip olanlar arasında çok daha dik.